خطابهايى است به مؤمنين كه در آنها كلياتى از امور مهم دنيايى و آخرتى ، فردى و اجتماعى آنان را بيان مىكند . * ( « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّه شُهَداءَ بِالْقِسْطِ ، وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلى أَلَّا تَعْدِلُوا » ) * اين آيه شريفه نظير آيه اى است كه در سوره نساء آمده است مىفرمايد : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّه ، وَلَوْ عَلى أَنْفُسِكُمْ أَوِ الْوالِدَيْنِ وَالأَقْرَبِينَ إِنْ يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيراً فَاللَّه أَوْلى بِهِما فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا وَإِنْ تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّه كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً » . « 1 » با اين تفاوت كه آيه سوره نساء در مقام نهى از انحراف از راه حق و عدالت در خصوص شهادت است ، و مىفرمايد : كه هواى نفس شما را به انحراف نكشاند ، مثلا به نفع كسى به خاطر اينكه قوم و خويش شما است بر خلاف حق شهادت ندهيد ، ( و يا به نفع فقيرى به خاطر دلسوزيتان و به نفع توانگرى به طمع پول او شهادت بنا حق ندهيد ) ، ولى آيه مورد بحث در مقام شهادت بنا حق دادن عليه كسى است به انگيزه بغضى كه شاهد نسبت به مشهود عليه دارد ، به اين وسيله يعنى با از بين بردن حقش انتقام و داغ دلى گرفته باشد . واضحتر بگويم در سوره مائده فرموده : * ( « كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّه شُهَداءَ بِالْقِسْطِ » ) * و در آيه سوره نساء فرموده : « كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَداءَ لِلَّه » و اين تفاوت در تعبير بخاطر تفاوتى است كه در مقام اين دو آيه هست ، در آيه سوره مائده غرض اين بوده كه مؤمنين را از ظلم در شهادت به انگيزه سابقه دشمنى شاهد نسبت به مشهود عليه نهى كند ، لذا شهادت را مقيد به قسط كرد ، و فرمود : « بايد كه شهادت شما به قسط و به حق باشد و در شهادت دادن عداوت و غرضهاى شخصى را دخالت ندهيد » ، به خلاف آيه سوره نساء كه سخن از شهادت دادن به نفع كسى به انگيزه دوستى و هوا دارد ، و شهادت دادن به نفع دوست و محبوب ظلم به او نيست ، گو اينكه خالى از ظلم هم نيست ( چون به غير مستقيم حق خصم محبوبش را ضايع كرده ) و ليكن از آن جهت كه شهادت به نفع محبوب است ظلم شمرده نمىشود ، و لذا در آيه سوره مائده امر كرد به

--> ( 1 ) هان اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، به پا دارندگان به قسط و گواهانى براى خدا باشيد ، هر چند كه گواهيتان عليه خودتان يا والدينتان يا خويشاوندانتان باشد ، چه آنكه شما شاهد اوئيد توانگر باشد ، چه فقير ، زيرا رعايت حرمت خدا لازمتر است ، از رعايت حال توانگر و فقير ، پس زنهار به پيروى هوا از راه حق و قسط منحرف نشويد ، و بدانيد كه اگر از دستورات خدا اعراض و به آن پشت كنيد خدا بدانچه مىكنيد با خبر است . « سوره نساء آيه 135 » .